ಭಾರತದ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಇಂಧನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ದಿಕ್ಸೂಚಿ: ಏನಿದು ‘ಪಿನಾಕಿನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಇಂಧನ ಕೋಶ’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ?

ನವದೆಹಲಿ:ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ (Green Hydrogen) ಭವಿಷ್ಯದ ಶಕ್ತಿ ಎಂದೇ ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ‘ಪಿನಾಕಿನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಇಂಧನ ಕೋಶ’ (HPFC – Hydrogen Producing Fuel Cell) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಈಗ ದೇಶದ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಈ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನೇರ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ ಜೋಷಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು, ದೇಶಿ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಮುಕ್ತಕಂಠದಿಂದ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಏನಿದು ಪಿನಾಕಿನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶ (HPFC)?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶಗಳು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಈ ‘ಪಿನಾಕಿನ್’ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಇಂಧನ ಕೋಶದ ಒಳಗೇ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅನ್ನು ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ದ್ವಿಮುಖ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.

ಇದು ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲಿನ ಭಾರತದ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಭರವಸೆ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಮಾಲಿನ್ಯ ರಹಿತ ಹಾಗೂ ಶೂನ್ಯ ಇಂಗಾಲ (Zero Emission) ಸೂತ್ರದಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಈ ಸಿಸ್ಟಮ್, ಭಾರತದ ಕ್ಲೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆನೆಬಲ ತಂದಿದೆ.

ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಯತ್ತ ಕೇಂದ್ರದ ಚಿತ್ತ: MNRE ಹೈಟೆಕ್ ಪರಿಶೀಲನೆ

ಈ ದೇಶಿ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ, ಇಲಾಖೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಚಿವಾಲಯದ (MNRE) ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಿನಾಕಿನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ:

ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (Performance Evaluation): ಈ ಇಂಧನ ಕೋಶದ ದಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಕೆಯ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು.

ವಿಸ್ತರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (Scalability): ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾರಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚಿಸುವುದು.

ವಾಣಿಜ್ಯ ದಕ್ಷತೆ (Commercial Viability): ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಇದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ರೂಪುರೇಷೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು.

ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿರು ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾರುಪತ್ಯ

ಭಾರತವು ಈಗಾಗಲೇ 2070 ರ ವೇಳೆಗೆ ‘ನೆಟ್ ಜೀರೋ’ (Net Zero) ಇಂಗಾಲದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಮಿಷನ್ ಅಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ‘ಪಿನಾಕಿನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶ’ದಂತಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡರೆ, ಭಾರತವು ಇಂಧನವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದೇಶದಿಂದ ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ರಫ್ತುದಾರ ದೇಶವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ದಿನಗಳು ಹತ್ತಿರವಾಗಲಿವೆ.