ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ: ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನಿಂದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ವರೆಗೆ; ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಇಂಧನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ರೋಚಕ ಪಯಣ!

ನವದೆಹಲಿ: ನಾಳೆ (ಜುಲೈ 17) ಹರಿಯಾಣದ ಜಿಂದ್-ಸೋನಿಪತ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಚಾಲಿತ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೊಸ ರೈಲಿನ ಆರಂಭವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಇಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಮಹತ್ತರವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತ. ಕಳೆದ ಒಂದೂವರೆ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ರೈಲ್ವೆಯ ಪಯಣ, ಇಂದು ಕೇವಲ ನೀರಿನ ಹಬೆಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವ ಶೂನ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಯುಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದೆ!

ರೈಲ್ವೆಯ ಇಂಧನ ಇತಿಹಾಸದ ಆ ರೋಚಕ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳ ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ:

1. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಯುಗ (Steam Locomotive Era)

1853 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬಿದ್ದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಚಾಲಿತ ಉಗಿಬಂಡಿಗಳು (Steam Engines). ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತದ ಸಾರಿಗೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದ ಈ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆಯನ್ನು ಉಗುಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಇಂಧನ ಬೇಕಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದ ಈ ಯುಗವು 1990 ರ ದಶಕದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟ ಸೇರಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಟಾಯ್ ಟ್ರೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

2. ಡೀಸೆಲ್ ಯುಗ (Diesel Locomotive Era)

ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಇಂಜಿನ್‌ಗಳ ಮಿತಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಡೀಸೆಲ್ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ವೇಗ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಉಗಿಬಂಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ಮುಂದಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಗೂ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಡೀಸೆಲ್ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು. ಆದರೆ, ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ರೈಲ್ವೆಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.

3. ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ ಯುಗ (Electric Traction Era)

ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರೈಲು ಹಳಿಗಳ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ (Electrification) ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಯಿತು. ಡೀಸೆಲ್ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಇಂಜಿನ್‌ಗಳು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗ ಹಾಗೂ ಭಾರೀ ತೂಕವನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯುದೀಕರಣದ ಗುರಿಯನ್ನು ತಲುಪುವ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು, ವಂದೇ ಭಾರತ್‌ನಂತಹ ಹೈಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲುಗಳು ಈ ಯುಗದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.

4. ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಯುಗ – ಇಂದಿನ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ! (The Hydrogen Era)

ವಿದ್ಯುತ್ ಯುಗದಿಂದ ಈಗ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಇಂಧನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಹಂತವಾದ ‘ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶ’ (Hydrogen Fuel Cell) ಯುಗಕ್ಕೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ನಾಳೆಯಿಂದ ಸಂಚರಿಸಲಿರುವ ಈ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಅಥವಾ ಡೀಸೆಲ್‌ನಂತೆ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ಚಲಿಸುವಾಗ ಹಾನಿಕಾರಕ ಅನಿಲಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕೇವಲ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನ ಹಬೆ ಮತ್ತು ಶಾಖವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾವಲಂಬಿ (Atmanirbhar Bharat) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುವ ಈ ರೈಲು ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿರು ಸಾರಿಗೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ.