ಆಧಾರ್, ವೋಟರ್ ಐಡಿ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಪ್ರ್ರೂಫ್ ಅಲ್ವೇ ಅಲ್ಲ! ಹಾಗಿದ್ರೆ ಅಸಲಿ ಪೌರತ್ವ ದಾಖಲೆ ಮತ್ಯಾವ್ದು?

ಬೆಂಗಳೂರು:”ನೀವು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯೇ?” ಎಂದು ಯಾರಾದರೂ ಕೇಳಿದರೆ ನಾವು ತಕ್ಷಣ ಜೇಬಿನಿಂದ ತೆಗೆದು ತೋರಿಸುವುದು ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್, ವೋಟರ್ ಐಡಿ ಅಥವಾ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್. ಆದರೆ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಮ್ಮ ಜೇಬಿನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಯಾವ ದಾಖಲೆಗಳೂ ನೀವು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆ (Citizen of India) ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರರಷ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪುರಾವೆಗಳಲ್ಲ!

ಕೇಳಲು ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನಿಸಿದರೂ ಇದು ನಗ್ನ ಸತ್ಯ. ಸ್ವತಃ ದೇಶದ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವೇ ಹಲವು ಬಾರಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣ ದಾಖಲೆಯಷ್ಟೇ ಹೊರತು ಪೌರತ್ವದ ಮುದ್ರೆ ಅಲ್ಲ. ಹಾಗಾದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಸಲಿ ದಾಖಲೆ ಯಾವುದು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಕಣ್ಣು ತೆರೆಸುವ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿ.

ಆಧಾರ್, ವೋಟರ್ ಐಡಿ, ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಏಕೆ ಪೌರತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ?

ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ (Aadhaar Card): ನಿಮ್ಮ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿ. ಅದರ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲೇ “ಆಧಾರ್ ಗುರುತಿನ ಪುರಾವೆಯೇ ಹೊರತು, ಪೌರತ್ವದ ಪುರಾವೆಯಲ್ಲ” (Aadhaar is a proof of identity, not of citizenship) ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 182 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸುವ ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಯೂ ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ ವಿಳಾಸ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯಷ್ಟೇ.

ವೋಟರ್ ಐಡಿ (Voter ID): ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೇ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರ ಹಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪೊಂದನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಕೇವಲ ವೋಟರ್ ಐಡಿ ಅಥವಾ ಇಲೆಕ್ಷನ್ ಕಾರ್ಡ್ ಹೊಂದಿದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಯಾರನ್ನೂ ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ (Passport): ಭಾರತೀಯ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಕಾಯ್ದೆ 1967ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ‘ಪ್ರಯಾಣ ದಾಖಲೆ’ (Travel Document) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ನೀಡುವ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗುರುತು ಇದಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ದೇಶದ ಒಳಗಿನ ಪೌರತ್ವ ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಇದು ಏಕೈಕ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಪುರಾವೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಹಾಗಾದರೆ ಭಾರತದ ಅಸಲಿ ಪೌರತ್ವ ದಾಖಲೆ ಯಾವುದು?

ಭಾರತದ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆ 1955ರ (Citizenship Act, 1955) ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿಮ್ಮ ‘ಜನನ’ (Birth) ಅಥವಾ ನಿಮ್ಮ ‘ವಂಶಾವಳಿ’ (Lineage) ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಇವುಗಳೇ ನಿಜವಾದ ಪುರಾವೆಗಳು:

ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ (Birth Certificate): ಜುಲೈ 1, 1987 ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಅವರ ಜನ್ಮ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರವೇ ಭಾರತದ ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ.

ಪೋಷಕರ ಜನ್ಮ ದಾಖಲೆಗಳು: ನೀವು ಜುಲೈ 1, 1987 ರ ನಂತರ ಜನಿಸಿದವರಾಗಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ ನಿಮ್ಮ ಜನ್ಮ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ಸಾಲುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರಲ್ಲಿ (ತಂದೆ ಅಥವಾ ತಾಯಿ) ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬರು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಅವರ ಜನ್ಮ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ವಂಶಾವಳಿ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ (Registration Certificate): ಯಾವುದೇ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆ ಭಾರತದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆಯುವ ‘ನೈಸರ್ಗಿಕೀಕರಣ ಅಥವಾ ಪೌರತ್ವ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ’ ಪೌರತ್ವದ ಅಸಲಿ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ.

ನಾವು ನಿತ್ಯ ಬಳಸುವ ಆಧಾರ್, ವೋಟರ್ ಐಡಿಗಳು ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇರುವ ಸೇವಾ ದಾಖಲೆಗಳು (Service Documents). ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಮೂಲ, ಜನನ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ರಕ್ತಸಂಬಂಧದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ.